Tijdloze villa tilt duurzame architectuur naar een hoger niveau

Category: Editie 95

We leven in een wereld waar de consument steeds bewuster wordt. Zeker op het vlak van onze woning willen we goed ingelicht worden en willen we de beste materialen. Als dat enigszins nog op een duurzame manier kan, is dat aardig meegenomen. De “Wood Architects” van Aché-Ligno, Werner Roelants, Piet Kerckhof en Stefaan Tiberghin, gaan hierin nog een stap verder en werken uitsluitend nog duurzaam met massieve houtbouw volgens het CLT procedé, waarin zij pioniers voor Vlaanderen zijn.  Volgende tijdloze villa in een rustige en boomrijke omgeving is daar het mooie resultaat van en bewijst dat je met duurzame architectuur evengoed een topniveau kan halen.
 
Het is voor “Wood Architects Aché-Ligno” geen evidente, maar wel een bewuste keuze geweest om nog enkel trouw te zweren bij deze duurzame architectuur. Architect Werner Roelants, ontwerper van deze woning: ‘De mosterd wordt gehaald uit Oostenrijk en Duitsland waar deze manier van werken al langer is ingeburgerd en tot stand kwam in samenwerking met de universiteit. De gebruikte houtsoort is den, en afkomstig uit het Hoge Noorden welke daar in overvloed groeit. Door bepaalde ontwikkelingsprocedures, o.a. vingerlas verlijming, is het mogelijk om panelen te vervaardigen tot lengtes van 25 meter en 3 meter hoog. De enige beperking is het transport. Het procedé, dat hier gebruikt werd voor de ruwbouw, heet Cross Laminated Timber waarbij enkel gewerkt wordt met massief hout. Dit houdt in dat de houten delen laags op elkaar gelamelleerd worden. De voordelen zijn enorm. Het is duurzaam, voor elke boom die gekapt wordt, planten ze twee nieuwe. Het isoleert goed, je hebt minder last van koudebruggen en je kan er enorme overkragingen mee aan. Bovendien kan je veel nauwkeuriger werken. Alles wordt vooraf voorbereid in het atelier en wordt aangeleverd als één grote maquette. Samen met de vrij eenvoudige montage zorgt dit ervoor dat de fase van de ruwbouw een stuk korter wordt. Die was hier in vijf dagen afgerond. Een goede coördinatie is bij deze werkwijze, die te vergelijken valt met prefab beton, wel essentieel. Het verschil echter met hout is dat je hiermee je ecologische voetafdruk een stuk beperkter maakt.
In Wallonië zijn ze reeds langer met deze bouwwijze vertrouwd. Wij met “Wood Architects” zijn ervan overtuigd dat, hoewel deze uitvoeringswijze in Vlaanderen nog in zijn kinderschoenen staat, dit binnen een korte termijn de meest efficiënte en accurate bouwtechniek zal worden. Het is dan ook fijn dat de bouwheer hier volledig achter stond. Reeds bij aanvang van het ontwerp, hebben we zoveel mogelijk ingespeeld op zijn wens naar zicht, licht en ruimte, en ons concept viel bij hem meteen in de smaak!’
 
Dat deze manier van werken met CLT niets afdoet aan de kwaliteit van het eindresultaat, wordt bij deze bewezen. Als je de strakke en moderne villa aanschouwt, valt meteen de openheid op van de architectuur. Langs alle zijden van de woning is gekozen om waar mogelijk veel natuurlijke lichtinval binnen te trekken. De enorme glaspartijen, die voor een groot stuk, zowel in de hoek boven als beneden, helemaal open kunnen schuiven, helpen de natuur naar binnen en tegelijkertijd de architectuur naar buiten. Het was een bewuste keuze van de architect om de tuin en de woning zoveel mogelijk met elkaar te integreren. De ramen met profielen van Reynaers Aluminium werden gemaakt en geplaatst door de firma Daman nv.
Jerry Daman: 'Het procedé met CLT is ons niet vreemd. Wij hebben in het verleden al meermaals samengewerkt met de plaatsingsdienst van deze massieve houtbouw. Het is dan ook via hen dat wij voor dit project werden gecontacteerd. Wij doen zowel werven volgens dit nieuwe procedé als de traditionele bouw. Het verschil tussen beide is vooral dat je vroeger moet opleveren bij CLT, in de fase van de ruwbouw al. Het grote voordeel van deze massieve houtbouw is dat je eigenlijk alle problemen op voorhand kan wegfilteren. Het vergt wat denkwerk, maar als het goed gedaan wordt, is het een heel leuk systeem om mee te werken. Je kan er ook ongelooflijk veel kanten mee uit en het versnelt de fase van de ruwbouw aanzienlijk. Wat dan weer interessant is voor de bouwheer, dus het heeft zeker toekomst. Wij hebben de buitendeuren en alle raampartijen inclusief glazen buitenballustrades gemaakt en geplaatst. Die schuiframen in 3-rail systeem vormen een hoek van 90° die volledig kan openschuiven. Dit is een enorme uitdaging, maar daar weten we wel raad mee. Wij doen veel maatwerk en uitzonderlijke gevallen, zolang het uiteraard haalbaar is. Maar dit was leuk om te maken en zal het leefcomfort van de eigenaar ongetwijfeld vergroten. Zeker met die mooie omgeving. Voor deze ramen in aluminium werken wij uitsluitend en exclusief met Reynaers Aluminium en dit al sinds 1991. Naar onze mening staan ze heel ver in productontwikkeling. Ze hebben veel mogelijke profielen voor evenveel toepassingen. Je kan ook telkens bij hen terecht om projecten vooraf te bespreken. Een overleg dat ik nagenoeg voor elk project inplan. Dat maakt het een aangename samenwerking en zorgt voor mooie resultaten. Zoals ook hier het geval was.’
Deze transparantie wordt mee in de hand gewerkt door de glazen balustrade langs het gebouw die binnen doorloopt, alsook de neutrale maar strakke gevelbekleding met crepi als begeleider daarvan. Die gevelbekleding wordt enkel onderbroken door de houten luifel in padouk, die er mooi mee combineert en voor extra cachet zorgt. De buitenpleister is een realisatie van Facades Forever, Yvan Dewaegenaere: ‘Wij zijn enkele maanden geleden met een aantal onderaannemers uitgenodigd door het bureau “Aché-Ligno”. Zij vertelden ons over het vernieuwende bouwprocedé CLT en zochten een aantal partners om projecten met hen uit te werken. Wij waren enthousiast over het idee, dus wilden we graag meestappen in dat verhaal. Bovendien was dit project ook een mooie en grote opdracht. Eigen aan nieuwe dingen, is dat het gepaard gaat met enkele groeipijnen. Het was dus niet evident om de planning altijd op elkaar afgestemd te krijgen, maar dat moet je als leergeld zien. De massieve houtbouwconstructie bleek uiteindelijk een gladde maar goede ondergrond om mee te werken. Daar bovenop kwam een isolatiepakket en dan pas de pleister. In dit geval is gewerkt met een pleister van Caparol. De strakke lijnen van het ontwerp die binnen doorlopen en op dezelfde hoogte zitten, vragen een goede voorbereiding. We hebben dus wat tijd genomen om alles uit te zetten, maar eens dit was gedaan, verliep de bepleistering heel vlot. We zijn heel tevreden over het resultaat, het is misschien zelfs één van onze mooiste realisaties. We kijken alvast uit naar nieuwe projecten met dit team, waarbij alles steeds vlotter zal verlopen. Voor Facades Forever is het een bewijs dat wij, als specialist in buitenpleister- en andere gevelwerken, een goede evolutie hebben doorgemaakt. Hoewel we een vrij jong bedrijf zijn - ongeveer acht jaar geleden opgericht - zijn we inmiddels uitgegroeid tot een kleine KMO met een vijfenveertig werknemers. Daarvoor zijn we door de overheid beloond met een prijs voor gezond economische snelgroeiende onderneming. Dat en de Belgian Building Award die we in 2013 in ontvangst mochten nemen, staan mooi op ons palmares en daar zijn we heel fier op.'
Het hart van het gebouw bevindt zich ondergronds, in de kelder. Daar zijn alle technieken in ondergebracht. Je vindt er onder meer de gasketel met zonneboiler en de volledige elektriciteitskast. De besturing is geautomatiseerd en de bediening kan door middel van gewone schakelaars maar ook via grote touch-screens aan de wanden, zowel op de gelijkvloerse verdieping als op de bovenverdieping. Het gebruikte systeem is afkomstig van Qbus Building Intelligence, Tom Vanden Bussche: ‘De mensen van “Aché-Ligno” focussen op energie-efficiënte woningen. Eén van hen heeft al een aantal installaties met Qbus gedaan, en  heeft ook in zijn eigen woning een Qbus-systeem geplaatst omdat hij zo veel mogelijk energiezuinig wil leven zonder aan comfort in te boeten. De bouwheer van deze woning draagt energiezuinigheid ook hoog in het vaandel, en wilde tegelijk een toekomstgerichte woning hebben. De bedoeling is namelijk om hier zo lang mogelijk te blijven wonen - waardoor mogelijks zelfs zorgfuncties moeten kunnen aangeboden worden. Daarom heeft Piet Kerckhof ons dit systeem aangeraden en de infrastructuur ervoor uitgetekend. Een project naar ons hart, want wij met Qbus stellen ons als doel gebouwen slim te maken. Dit kan via ons Qbus instapsysteem of via Qbus Full automatisering. Bij de laatste, waar we deze woning mee hebben uitgerust, gaan we de verschillende technieken in een woning met elkaar gaan koppelen. Dat leidt er toe dat de woning, gebaseerd op de historiek, automatisch weet wanneer bepaalde acties moeten gebeuren. Bij de bouwheer spreken we door de grote raampartijen over heel veel mogelijke lichtinval van de zon. Doordat wij de sturing gekoppeld hebben aan zijn weerstation, weet de woning perfect wanneer en hoe fel de zon zal schijnen. Bijgevolg gaat hij automatisch de screens sluiten om oververhitting tegen te gaan. Het probleem vandaag  is niet meer dat de woningen niet goed geïsoleerd zijn – dat zijn ze met de huidige regelgeving nagenoeg allemaal – maar dat we ze niet tijdig afgekoeld krijgen. Hier gebeurt dat door ons systeem wel en dat zorgt ervoor dat er minder energie verbruikt wordt en we meer comfort kunnen bieden. De bouwheer beschikt eveneens over de mogelijkheid om zijn systeem verder uit te breiden- bijvoorbeeld door in de toekomst een alarmknop in te stellen die rechtstreeks met een bepaalde hulpdienst in verbinding staat. Doordat de Qbus installatie ook zelf de historieken bijhoudt, kan Qbus zelf ook detecteren dat er iets abnormaals aan de hand is (er is bijvoorbeeld lange tijd geen beweging geweest), en indien nodig zelf de hulpdiensten verwittigen. Dit kan via programmatie allemaal heel eenvoudig gebeuren. Via de navigator, een touch-screen monitor met geïntegreerde pc waar er een software op draait, kan hij zijn volledige woning visualiseren en bedienen. En uiteraard zijn energieverbruik meten. De bedoeling van de automatisering is volgens ons dat het systeem de bewoner helpt en bepaalde zorgen weg kan nemen. Wij zijn ervan overtuigd dat de bouwheer veel plezier zal beleven in zijn energiezuinige en mooie woning.’
 
Hoewel er op het dak nog zonne-panelen en een zonneboiler aanwezig zijn, spreken we hier niet over een passieve woning. Het scheelt niet veel, maar dat was ook het uitgangspunt niet voor de architect en de eigenaar. Ze wilden zich immers niet laten beperken in hun concept waar alles met elkaar in connectie staat en er veel natuurlijke lichtinval is. Deze duurzame woning die zich letterlijk en figuurlijk openstelt voor de natuur en waar alle comfort aanwezig is, biedt anderzijds wel een antwoord op het ecologische vraagstuk dat ons omringt. Het gaat zonder twijfel een mooie toekomst tegemoet. En daarvan moet je de huidige eigenaar alvast niet meer overtuigen… 
 
De woning is van binnen even lichtrijk als van buiten. Vanuit elke ruimte beleef je een intens genot van natuurlijk licht. De witmarmeren tegels beneden werken dit gevoel mee in de hand. Het interieur werd opvallend neutraal gehouden maar krijgt door enkele opvallende elementen, zowel in attributen als in materiaalkeuze, het nodige karakter mee. In de keuken komt dit tot uiting in onder andere de knalrode Berkel vleessnijmachine. Ook de grillige vorm van het met glanzende bootvernis behandelde houten tafelblad,  alsof er een volledige schel van een boom
werd gesneden, trekt de aandacht. De absolute blikvanger is uiteraard de strakke Bulthaup keuken met zwevende kastenwand. Afhankelijk van de lichtinval krijgt die nu eens een groene zweem en dan weer, eens dichterbij, eerder een grijze en beige tint mee. van damme team stond in voor dit kunststukje, Koen Onderbeke: 'De bouwheer is Bulthaup genegen en wou een keuken die geen echte keuken was, maar welke ook als meubel kon doorgaan. De architect, met wie wij al meermaals samenwerkten, vond dit de aangewezen partner voor zijn tijdloze ontwerp. Beiden zijn dus eigenlijk bij Bulthaup en zo bij ons terechtgekomen. In eerste instantie hebben wij een overleg gehad met de architect over hoe wij de ruimte zagen en pas na de eerste schetsen is de bouwheer erbij gekomen om details en materialen mee te bepalen. Zijn wens naar een atypische keuken leidde al snel naar het ontwerp van die zwevende kastenwand, waarin naast de berging ook de stoomoven en de oven/microgolf van Miele zijn opgenomen. Visueel komt die wand helemaal van de grond los. De functies koken en spoelen zitten in het eiland verwerkt met een verborgen en uitschuifbare dampkap van Gaggenau. Gevolg van die keuze was wel dat er een aparte plaats voorzien moest worden voor de andere gewenste apparaten van Gaggenau zoals de wijnkast en de koel- en vriescombinatie. We hebben geopteerd om die dan ook effectief los te trekken van de keukenruimte, waardoor die nu in een sas naar de berging zijn opgenomen. Deze aparte entiteit en de zwevende kastenwand zijn een uitvoering uit de B3 conceptlijn van Bulthaup. Het is vervaardigd uit aluminium dat zandbeige gekleurd werd via een anodisatiebad, waardoor je die bijzondere kleurschakeringen en reflecties krijgt. Het keukeneiland dat opgevat is als één monoblok, combineert de mat gelakte witte Bulthaup fronten met een Corian blad dat doorloopt zowel in de rug als opzij. Het houten barmeubel is eik fineer dat donker werd gebeitst, waardoor je een mooi kleurenpalet krijgt en het geheel toch een warme toets krijgt. Ik denk dat we erin geslaagd zijn om een strakke en tijdloze keuken-invulling te geven die perfect opgaat in de architectuur van de woning. Een mooi project en voor ons ook een mooie referentie.'   
 
De keuken gaat naadloos over in de ruime leefruimte, waar een ander element de aandacht trekt, met name de grote ingewerkte haard. Als je vanuit de inkomhal de leefruimte binnengaat, kijk je er recht op, gezelligheid troef dus. Van Damme haarden leverde het ontwerp en de haard hiervoor,  Ahmed Zahran: 'Wij leerden zowel de architect als de bouwheer kennen in een vorig project en dat was een aangename samenwerking. Voor zijn eigen woning had hij ook ideeën en zo is hij samen met de architect naar onze showroom gekomen. Hij was gewonnen voor een inbouwhaard op gas, het driezijdige model Eco Prestige van Kalfire. Die hebben we ingebouwd in een wand waar ook ruimte is voor de televisie en twee wandkasten. De natuursteen die we gebruikten is de Nero Marquina, een zwarte marmeren steen die in materiaal aansluit bij de vloertegel, maar in kleur voor onderscheid zorgt. De wand is opgebouwd in mdf en nadien wit geschilderd zoals de rest van de muren. Het was opnieuw een fantastische samenwerking. De bouwheer is dan ook een heel aangename en warme persoon.’ De enige betonnen muur in deze woning scheidt de inkomhal van de leefruimte. Tegelijkertijd dient die als verankering voor de karaktervolle, eiken traptreden die de bewoners op een sierlijke manier naar boven leiden. Glazen balustrades omringen de enorme vide boven de grote leefruimte. Deze en de trap zijn een realisatie van Genico, Karen Soenens: 'Wij hebben in het verleden al met de architect samengewerkt en kregen nu de opdracht voor dit mooie project.
Wij zijn al sinds 1994 gespecialiseerd in designtrappen en balustrades die aansluiten bij ieders interieur. Dit kan zowel vrijstaand, tegen of tussen muren. Wij werken onze trappen af op maat en in verschillende materialen zoals Corian, glas, hout en staal. Een trap is vandaag immers veel meer dan louter een functioneel object. Jaarlijks plaatsen we met ons team van 21 medewerkers ongeveer 300 designtrappen uit onze eigen en unieke lijn. Zoals de zwevende trap in dit project met treden in eik. Een zwevende trap, onze specialiteit, maakt het geheel licht en je behoudt het ruimtegevoel. Gezien het strakke en neutrale interieur van de woning, is deze uitvoering in hout toepasselijk en zorgt het voor een warm accent. De passerelle in gelakt staal met een loopvlak in klaar glas boven de vide is bijzonder. De balustrade rondom, eveneens in klaar glas maar wel gelaagd veiligheidsglas, zit verankerd in de vloerplaat waardoor je enkel glas te zien krijgt. Dit versterkt de transparantie die de architect en eigenaar voor ogen hadden. Het feit dat er volgens een nieuw procedé werd gewerkt, maakte dat alles in een vroeg stadium opgeleverd diende te worden. Dit was voor ons nieuw, maar er zijn ruim vooraf goede afspraken gemaakt, waardoor dit geen probleem vormde. Wij blikken tevreden terug op dit mooie project, zeker ook omdat het heel aangenaam samenwerken was met de bouwheer.’
De glazen loopbrug bevindt zich net naast de trap. Aan de ene kant ervan heb je de master bedroom met dressing en badkamer, aan de overzijde bereik je een tweede grote slaapkamer, een extra badkamer en een flexibele, open ruimte die dienst kan doen als bureau of als extra slaapkamer. De transparantie gaat nog een stap verder, want zelfs vanuit die achterliggende grote kamer heb je een zicht tot in de tuin vooraan. Het valt op hoe je telkens nieuwe zichten ontdekt doorheen de woning. Het zicht vanuit de master bedroom is adembenemend, zeker wanneer de drie schuiframen in de hoek helemaal open schuiven en je als het ware nagenoeg buiten slaapt. Verduisteren kan zowel met gordijnen als met screens. Ook de aanpalende badkamer geeft uit op de tuin zodat je een bad of douche kan nemen met zicht op de mooie omgeving. Even strak als de afwerking zijn de plafondhoge binnendeuren. Die staan overal mooi in het vlak en zorgen ervoor dat de strakke lijnvoering die in de architectuur is opgenomen, nog meer tot zijn recht komt. Plafonds binnen en buiten zijn identiek, ramen zitten verzonken waardoor de vloeren op hetzelfde niveau liggen en ook de glazen balustrades lopen van binnen naar buiten door. Op het eerste zicht lijkt dat eveneens het geval met de houten vloer, maar binnen opteerde de bouwheer voor natuursteen, weliswaar met parketimitatie. Alle witte binnendeuren en de twee zwarte pivoterende deuren in de gang beneden zijn vervaardigd door Anyway Doors.
Koen Dries: ‘Wij hebben een samenwerkingsovereenkomst met een andere aannemer in dit project en zo is de architect met ons in contact gekomen. De nieuwe manier van werken, vroeg van ons een andere benadering. Zo zijn wij onze omlijstingen al in de constructie komen hangen en werd nadien alles bekleed met gipsplaten om dat perfect op één lijn te krijgen in de fase van de ruwbouw. Dat was niet evident en vormde voor ons de grootste uitdaging. De pivoterende deuren, waarvan we er hier twee hebben geplaatst, werken wij af met een anodisatie zodat die onderhoudsvriendelijk en krasbestendig is. Een afwerking van de profielen die verkrijgbaar is in zwart of zilver. De zwarte uitvoering is dus eerder een technische kwestie, maar was hier wel het meest aangewezen. Deze pivoterende deuren zijn in feite nog een prototype, want midden dit jaar komen wij met het internationale merk Portapivot op de markt dat dit soort deuren – zonder omlijsting en met een scharnier in de deur – zal verdelen. Enkel twee bouten in
de vloer en in het plafond volstaan om de deur te bevestigen. De verkoop van de frames zal internationaal op B2B-niveau gebeuren via een webshop en kost dan overal ter wereld nagenoeg evenveel. Wij sturen de frames volledig op maat en rechtstreeks naar de professionele klant op, inclusief scharnieren. De aannemers hoeven enkel nog hun glas lokaal te bestellen. Het is zeker vernieuwend, maar wij geloven dat dit de toekomst is. En het is leuk dat de klant ons hierin volgt. We zijn heel tevreden over het resultaat, het is in zijn geheel een mooi en groot project om deel van uit te maken.’
 
met dank aan :

www.ache-ligno.be
www.reynaers.be
www.damannv.be
www.facades-forever.be
www.qbus.be
www.bulthaupgent.be
www.schouwenvandamme.be
www.genico.be
www.anywaydoors.be

<span rgb(0,="" 0,="" 0);="" font-size:="" 13px;"="">fotografie : Hendrik Biegs