Transformatie van een gedateerde villa in een moderne woning

Category: Editie 91

Als architect je eigen woning en bureel ontwerpen… Die droom kwam uit voor Christophe Baetens. Gecharmeerd door het weidse natuurzicht kocht hij een gedateerde villa uit 1978. Maar er was nog heel wat werk aan de winkel: een totaal-renovatie drong zich op.
 
Vandaag herinnert niets meer aan de oude fermette. Het geheel werd gestript, enkel de ruwbouw werd grotendeels behouden. Christophe Baetens: “Er was wel een degelijke structuur, maar technisch was het geheel afgeleefd. Daarom hebben we de knoop doorgehakt en geopteerd voor een totaalrenovatie. Zo konden we ook de huidige isolatienormen respecteren en nieuwe technieken gebruiken, wat maakt dat onze woning klaar is voor de toekomst.”
 
Langs de buitenkant geeft de woning een strakke, gesloten indruk. Een bewuste keuze, want gezien de achtergevel volledig opengewerkt is, is de voorgevel eerder gesloten. Deze ingreep zorgt voor de nodige privacy. De linkerkant wordt beheerst door een grote houten wand, met verticale structuren, dat mooi afsteekt tegenover de witte gevel. Het valt niet op dat de wand in feite twee kantelbare garagepoorten omvat. Op de bestaande droog muur werd dan weer isolatie met crepi gezet.
Christophe Baetens: “Dat leent zich heel goed om de oneffenheden weg te werken, de constructie helemaal in te pakken en te isoleren. Zo is alles perfect luchtdicht. Op het plat dak liggen zonnepanelen, licht hellend geplaatst maar onzichtbaar voor het oog.”
Over de hele breedte van de voorgevel loopt wat je zou kunnen omschrijven als een witte balk. Het versterkt de vorm van de woning en zorgt voor een lichtjes monumentaal effect. De woning heeft twee ingangen, een privé en een voor het cliënteel van de architect. Deze laatste ligt wat verborgen in een kleine patio. De architect omschrijft het als ‘een speelse, architecturale beleving voor de klanten’.
 
Een zwemvijver voor alle seizoenen
Vooraleer we naar binnen gaan, wandelen we rond de woning naar de achterkant. Het wordt onmiddellijk duidelijk waarom de architect voor deze locatie heeft gekozen. Het uitzicht is fenomenaal. De tuin kijkt uit op de Schijnvallei, een beschermd natuurgebied, en werd lichtglooiend aangelegd. Een grote graspartij met enkele bomen zorgt voor rust. Op het terras staat een imposante op maat gemaakte tafel in wit gelakt aluminium.
 
Maar de blikvanger is ongetwijfeld de zwemvijver. “Naast het recreatieve aspect, biedt deze ook een grote esthetische meerwaarde. Het is totaal anders dan een zwembad met een kap erover”, zegt Christophe Baetens. De zwemvijver werd aangelegd door de firma Cools Tuinaaleg. Griet Cools vertelt: “Met zijn speelse, meer organische vorm doet de vijver dienst als buffer tussen de moderne architectuur en het landelijk landschap. Een mooie overgang. Het natuurlijk effect ervan wordt nog versterkt door de minieme rand-afwerking, zo komt het gras bijna tot aan de vijver. Je kan trouwens het hele jaar rond van de vijver genieten. Met mooi helder water zorgt deze ook in de winter voor een heel natuurlijk en rustgevend gevoel. De vijver leeft in alle seizoenen en weerspiegelt het weer.”
 
Belangrijk is uiteraard de properheid van het water. Griet Cools: “Eigenlijk is het systeem heel simpel. Het vuil water gaat via de stapstenen naar het moerasgedeelte. Die stapstenen hebben dezelfde functie als een skimmer in een klassiek zwembad. In het moeras wordt het organisch materiaal door de planten opgenomen, voornamelijk door de gele lis. Het water gaat dan door de lavastenen op de bodem en via een pomp gezuiverd terug naar de vijver. De zuivering gebeurt dus volledig natuurlijk het hele jaar door. Het enige dat je nodig hebt, is elektriciteit om de pomp(en) aan te sturen. Qua onderhoud hoef je enkel de moerasplanten twee keer per jaar te snoeien. Aan het begin van de winter snoei je ze tot op de bodem en in de lente knip je de bloemzaden weg. De bodem van de vijver kan je dan weer met een waterstofzuiger proper houden.”
 
Gezonde lucht, buiten én binnen
We keren op onze stappen terug en betreden de woning langs de privé-ingang. Opmerkelijk is dat je meteen zicht hebt op de tuin. De vloer bestaat uit gepolierd beton, tien centimeter dik. Christophe Baetens: “Het is een warme, wat speelsere vloer. De vele kleurschakeringen zorgen voor het nodige contrast en steken af tegen het wit.” Het wit is inderdaad heel opvallend. De witte muren en kasten laten de ruimtes mooi tot hun recht komen. Het natuurlijk licht is heel aanwezig, de vijver weerkaatst op de muur.
De architect opteerde beneden voor vloerverwarming en hechtte veel belang aan isolatie en ventilatie. Christophe Baetens: “Ik heb al relatief vroeg nagedacht over de ventilatie en de keuze voor het systeem C+  was eigenlijk voor mij een evidente keuze. We wonen hier in een landelijke omgeving met veel bomen en gezonde lucht. Ik vond het dan ook logisch om die verse lucht rechtstreeks binnen te laten via raamventilatie.” Femke Heens van de firma Renson legt uit: “De buitenlucht komt via discrete raamroosters de woning binnen. Hun vorm is zodanig gemaakt dat je een opwaartse luchtstroom hebt. Daardoor geniet je van een optimaal comfort met een minimaal energieverlies. Christophe Baetens: “De vervuilde lucht wordt dan weer mechanisch afgezogen door de Healthbox, een centrale afvoerventilator die in een technische ruimte staat. Kort samengevat: de woning wordt gespoeld met verse, propere lucht.”
 
“Het is een intelligent systeem dat gaat ingrijpen waar en wanneer nodig”, vervolgt Femke Heens. “Dynamische sensoren analyseren de klok rond of er activiteiten zijn in de woning. Wordt er gekookt? Neemt iemand een douche? Het ventilatieniveau wordt dan volledig automatisch opgedreven. Daardoor is het ook energiezuinig, het reageert effectief waar en wanneer nodig.” Christophe Baetens concludeert: ”Een bijkomend en voor mij een cruciaal voordeel is dat het ook een stil en onderhoudsvriendelijk systeem is. Ik beveel het dan ook aan bij mijn klanten, mede dankzij mijn eigen positieve ervaring.”
 
Een stille onzichtbare dampkap
We stappen verder de woning in en blijven in dezelfde grote ruimte. De verschillende functies zijn duidelijk onderscheiden: keuken, eet- en leefkamer. Hoewel het één ruimte is, niet gescheiden door wanden of deuren, heeft toch elke ruimte zijn eigen sfeer. Maar eerst gaan we links een toch wat aparte ruimte binnen. Het is de speelkamer van de kinderen, dat later met hen kan meegroeien tot een tv-kamer of bureau. Hoewel deze kamer zich aan de straatkant bevindt, heb je toch zicht op de tuin. Een open horizontaal stuk in de muur geeft uit op de keuken. Fijn, hoe in sé een simpele ingreep toch een praktische en esthetische waarde aan de woning toevoegt.
 
Het kookeiland, opgetrokken uit compositiemateriaal met een marmeren look, Silestone Lagoon, valt meteen op. Het doet de architect zelfs wat denken aan een monoliet. Christophe Baetens: “We wilden de keuken niet te hard of schreeuwerig maken. Nu is er wat nuance en gaat het kookeiland mooi op in het geheel.” De keukenmuren worden in beslag genomen door een grote spiegel die de tuin naar binnentrekt en praktische witte opbergkasten. Links is er nog een bijkeuken die toegang geeft tot de garage en het terras. In het plafond boven het inductievuur is een discrete Novy dampkap ingebouwd. Katrien Van Hecke: “Mensen kiezen vaak voor zo’n ingebouwd model om geen storende elementen te hebben. Zeker hier met het zicht op de tuin is het meer dan de moeite waard. De doorkijk aan het kookeiland is gewoon perfect. Een ander voordeel van dit toestel is dat je de motor ook elders kan installeren, zoals hier gebeurde in de berging. Zo neem je nog meer geluid weg van deze toch al stille toestellen.” De dampkap is dus niet alleen esthetisch mooi, ze is ook heel functioneel. “Alle vetfilters zijn verborgen en dus niet zichtbaar aan het plafond”, zegt Katrien Van Hecke. “Wat ook specifiek is, is de randafzuiging. Alle dampen worden via de zijkant aangezogen, geconcentreerd en dus veel sneller. Wie dat wenst, kan ook kiezen om met circulatie te werken en via een intern circuit de gezuiverde lucht terug in de keuken te laten stromen. Andere keuzemogelijkheden zijn bijvoorbeeld de inbouw van led-verlichting in de dampkap en de installatie van een klein bedieningspaneel aan het fornuis. En natuurlijk zijn ook verschillende afmetingen mogelijk. Voor elk wat wils.”
 
 
Gezellige warmte van de hoekhaard
De hele achterzijde van de woning lijkt wel een grote glaspartij en heeft totaal geen inkijk. Geen nabije of verre buren die binnen kunnen gluren. “Daarom hebben we ook geen nood aan gordijnen of rolluiken”, zegt Christophe Baetens. “Van binnenin hebben we een maximaal zicht op de vijver en de weide.” Voor de architect is dat ook de grootste troef van zijn woning. In de tuinkamer heb je zelfs bijna het gevoel dat je buiten zit. Ramen en het plafond zijn hier hoger. De vrijgetrokken kolom draagt niet alleen het dak, ze verbergt ook de profielen waardoor je tussen lucht en plafond geen scheiding hebt.
 
Het meest opvallende in de leefkamer is natuurlijk de haard. Tinny Geerts van de firma Geerts vertelt: “De keuze is gevallen op een hoekhaard. Zo heb je er niet alleen vanuit de leefkamer genot van, maar ook vanuit de eetkamer. De haard is volledig ingebouwd en vormt samen met het meubel één grote wand. De glazen liftdeur van de haard kan je volledig openzetten om te genieten van het knetterend hout. Maar meestal laat je deze dicht, zo geniet je van een veel hoger rendement. Je verbruikt dan ook veel minder: drie stukken hout per uur. Langs de binnenzijde zijn er ook vuurvaste stenen die een deel van de warmte opslagen. Daardoor kan je na het stoken nog een uur lang genieten van de stralingswarmte.”
 
“De haard is van het merk Kal-fire”, vervolgt Tinny Geerts. “Zij staan bekend om hun strakke lijnen, sobere afwerking en een groot glasoppervlakte met weinig kader. Het is ook een heel onderhoudsvriendelijk toestel. Je stookt op de assen zelf, waardoor je bij regelmatig gebruik deze maar om de zes weken moet uitpoetsen. Het glas kan je via een mechanisme ook makkelijk opendraaien om het te reinigen. De haarden van Kal-fire zijn trouwens prima geschikt voor nieuwbouwwoningen en helemaal in orde met de hedendaagse ventilatiesystemen. Ze nemen zuurstof van buiten af, en niet uit de ruimte zelf.”
 
Met de haard in je rug kijk je vanuit de leefruimte uit op de patio en het bureel. Christophe Baetens: “De stijl van de woning werd volledig doorgetrokken in het professioneel gedeelte. Zowel voor de vloer, de kleuren, de kasten, de armaturen… Ik hou ervan om een zekere harmonie te scheppen. Een gedeelte van de ruimte is kantoor, een ander doet dienst als vergaderruimte. Het geheel is ook onderkelderd, ons archief is erin ondergebracht. En met een schuifwand kunnen we het bureel afsluiten van de privéwoning.”
 
Perspectieven en doorkijklijnen
We keren om, terug naar de inkomhal waar we via de eikentrap naar boven gaan. In de ruime nachthal ligt vast tapijt, een keuze voor warmte en gezelligheid. Via de koepel komt er natuurlijk licht binnen. Iets waar de architect veel belang aan hecht. Christophe Baetens: “Het mooiste licht komt niet via plafondverlichting, maar van buiten of door sfeerverlichting. Dat is veel aangenamer. De spots doe ik enkel aan als ik veel licht nodig heb, dat is niet vaak.”
 
Naast de vijf kamers, bevat de bovenverdieping ook nog twee badkamers, een berging en een apart toilet. We stappen de grote badkamer binnen. Het bad is mooi afgewerkt met witte mozaïek. Tussen het bad en de grote inloopdouche is een nis, handig om de douchegels en andere potjes neer te zetten. Ook hier zijn er geen gordijnen. Links is er een doorgang naar de master bedroom, afsluitbaar via een schuifwand. Draaien we ons even om dan kijken we uit op een grote spiegel in de badkamer. Christophe Baetens: “In een slaapkamer is het belangrijk om ademruimte te hebben, zo lijkt de ruimte dieper dan ze is. Ook de doorlopende wanden dragen hierbij toe. Ik hou van uniformiteit, overal werden dezelfde kasten en grepen gebruikt. Ik werk graag met perspectieven en doorkijklijnen. De kunst van architectuur is niet om grote ruimtes te creëren, maar om ruimtes die groot lijken en functioneel zijn te scheppen.” Met deze wijze woorden beëindigen we ons bezoek.

Met dank aan:
www.christophebaetens.be
www.coolsbvba.be
www.renson-ventilation.be
www.geerts.be
www.novy.be
www.silestone.com