18de-eeuwse hoeve met 21ste-eeuwse allures

Category: Editie 90

18de-eeuwse hoeve met 21ste-eeuwse allures
 
Een opgeknapte hoeve spreekt niet altijd tot de verbeelding. Ze zijn met veel, de oude boerderijen die in hun gewezen glorie worden hersteld of onherkenbaar worden gerenoveerd. Maar soms springt er een uit die weet te verrassen of in dit geval: waarvoor je ogen te weinig hebt. De bouwheer: “Mijn schoonvader heeft de boerderij gekocht vlak na de oorlog, in de jaren 50. Maar ze dateert van eind 18de eeuw en staat zelfs vermeld op de Ferrariskaart”. Joseph de Ferraris, veldmaarschalk bij de Oostenrijkse artillerie, bracht tussen 1771 en 1778 de Oostenrijkse Nederlanden in kaart. Dat de hoeve dan al wordt vermeld, zegt veel over de rijke geschiedenis die het gebouw te vertellen heeft.
 
Licht en ruimte, met behoud van eigenheid
De bouwheer: “Als aannemer hebben we SD Schrijnwerkerij en Interieurbouw onder de arm genomen. Het bedrijf was ons aanbevolen en had goede referenties. En terecht, het bleek de juiste keuze.” Benieuwd naar het resultaat van de samenwerking, laat ik me met plezier rondleiden in een woning die schommelt tussen verleden en heden. Een woning ook waar alle puzzelstukjes op de ene of andere manier in elkaar lijken te vallen. Je zou voor minder benieuwd zijn naar het verhaal dat hierachter schuilt. Eén ding wordt al snel duidelijk: doorheen het hele project stond de autheticiteit van de woning centraal.
De bouwheer: “Wat we konden behouden van het huis, is behouden. We wilden de eigenheid bewaren. De buitenkant is helemaal identiek gebleven, met natuurlijk flink wat opknapwerk. De stenen waren volledig aangevreten door de ammoniak in de urine van alle beesten die hier jarenlang hebben gestaan. De buitenstenen zijn dus zeer grondig aangepakt: ”SD heeft de kapotte stenen eruit gehaald en de goede stukjes opnieuw in de muur gestoken. Enkele raamopeningen zijn groter gemaakt, dat is de enige wijziging in de configuratie van de buitenbouw. De poorten zijn wel nieuw.”
 
Twee kernwoorden bij de vernieuwing waren licht en ruimte en dat blijkt. Je kunt zelfs van de ene kant van de woning naar de andere kijken. De zon schijnt de hele dag door naar binnen, van de frisse ochtendzon tot de warme avondgloed. Je komt in huis binnen via een grote, open ruimte, die meteen ook een centraal punt in de woning is. Recht vooruit bots je op de vrij klassieke open keuken, links liggen het open eetkamergedeelte, de woonkamer en het bureau, rechts bevinden zich de trap naar de bovenverdieping en de doorgang naar de rest van de hoeve. Ook de vroegere slaapkamer van de schoonouders, een badkamer en een washok bevinden zich in dit centrale deel van het huis.
 
Strakke planning, constante updates
De aannemer die deze indrukwekkende klus van begin tot einde heeft geklaard, is SD Schrijnwerkerij en Interieurbouw uit Herentals. Stijn Dirken van SD: “Toen ik hier de eerste keer kwam, was dit nog een bouwvallige boerderij. Samen met onze interieurarchitect heb ik toen de ruimtes bekeken en geprobeerd in te schatten wat de mogelijkheden waren. Dat eerste plan is op alle mogelijke manieren aangepast, wat ook logisch is bij een project als dit. Je ziet de volgende stap pas als je effectief bezig bent. Een keer dat het project op de rails stond, heeft onze meestergast het hele project in goede banen geleid.”
De bouwheer: “Een belangrijk principe van SD is dat ze meteen bijsturen als er je iets niet bevalt. Dat vond ik een uitstekende houding, want iets wat al meteen stoort, zal dat hoogst waarschijnlijk blijven doen. Ik ben elke dag komen kijken en elke dag heb ik iets bijgestuurd. Daar ging SD allemaal zonder moeite in mee. Ook de duidelijkheid wat het financiële betreft, was van niet te onderschatten belang.”
Stijn Dirken: “Constante updates van de financiële toestand zorgen ervoor dat de klant nooit voor verrassingen komt te staan. We beginnen met een zeer gedetaileerde offerte en sturen nadien meteen bij waar nodig.”
SD kan terugblikken op een geslaagd project, waar ze een flinke kluif aan hebben gehad. Maar ook voor kleinere of andere vragen schiet SD uit de startblokken, al halen ze de meeste omzet uit totaalprojecten. “De klant krijgt bij ons één aanspreekpunt en samen streven we naar een rimpelloze samenwerking. Daarbij is planning bijzonder belangrijk. Ons woord is een woord, we houden ons aan de afgesproken planning.” Alles bij elkaar heeft het project een jaar in beslag genomen. 
 
Verandering van plan
Dat een project als dit niet van de ene op de andere dag tot stand komt, spreekt voor zich. Daarvoor had het huis een te lange geschiedenis, bood het te veel verrassingen, was er te veel ziel om te koesteren en bewaren. Het ontwerp voor de renovatie is dan ook voor een groot deel organisch gegroeid, door constant evalueren en bijsturen.
De bouwheer: “Je kunt wel vertrekken van een bepaald plan, maar uiteindelijk moet je toch afwachten hoe de dingen evolueren en gaandeweg aanpassen en bijschaven… Dat kon gelukkig ook met de mensen die hier kwamen werken.”
Eén principe liep als een rode draad doorheen het hele project: authenticiteit.  “We hebben geprobeerd om zo veel mogelijk zaken te bewaren die eigen waren aan het huis. Die kachel en die tegeltjes bijvoorbeeld (in de hal, nvdr) zijn hier al 300 jaar.”
 
De lijn doorheen de hele woning is
duidelijk een liefde voor reizen, ontdekken en verkennen, voor het exotische en het minder vanzelfsprekende, van indianenpluimen uit de Amazone over Suske en Wiske tot dinosauruseieren. Een oude Chinese apothekerskast springt meteen in het oog. Die is geleverd en geplaatst door Colonial Warehouse, waar wij ons oor te luisteren leggen. Allan De Graef: “De klant heeft ons gevonden via het internet en was aangenaam verrast door de aard en de omvang van de winkel, die intussen is uitgegroeid tot een warehouse van 7.000 vierkante meter. De apothekerskast is ongeveer 150 jaar oud en straalt een bepaalde sfeer uit, die de ruimte meteen een bijzonder karakter geeft. Daarnaast hebben we ook een slaapkamerkast geleverd en vijf op maat gemaakte rode kasten. De originelen van die kasten stonden in ons warehouse, maar de klant wilde graag vijf dezelfde kasten. Normaal gezien voeren we alleen originele stukken in, maar om tegemoet te komen aan de vraag van de klant, hebben we de kasten laten reproduceren in China.” Wie daarbij aan het label ‘Made in China’ denkt, kan niet verder naast de waarheid zitten.
Allan De Graef: “Al bijna twintig jaar
voeren we speciale meubels in vanuit Indonesië, China en India. Niet alleen kasten, maar ook tafels, stoelen, noem maar op. We spitsen ons vooral toe op maatwerk uit Indonesië, waarbij we van authentiek hout nieuwe meubels laten maken. Er wordt niet aan het hout geschaafd, zodat het de oorspronkelijkheid bewaart.”
 
Tussen vroeger en nu
De bouwheer: “Waar vroeger de scheiding was tussen het woongedeelte en de stallingen is nu een deel van onze leefruimte. De muur tussen de stal en de oude keuken hebben we uitgebroken en twee meter naar achter gehaald om deze ruimte te vergroten. En een deel van de oude stal is nu opgenomen in de keuken.” Tussen eetruimte en woonkamer bevonden zich vroeger de ‘opkamers’, de iets hoger gelegen kamers boven de kelder. In dit geval waren dat slaapkamers met houten wanden, die zijn weggewerkt.
Bouwheer: “Ook de muur van de oude keuken hebben we gesloopt, om de woonkamer uit te breiden. We hebben de balken zo veel mogelijk bewaard, gerecupereerd en waar nodig hersteld.
Je ziet hier dus grotendeels authentieke balken. De schouwen waren rot, die heeft SD volledig afgebroken en opnieuw gebouwd in de oude stijl. Ook alle ramen en deuren zijn trouwens volgens de oorspronkelijke stijl nagemaakt en het dak is gerenoveerd.”
 
Verdere verkenning van het gebouw brengt ons in een indrukwekkend grote ruimte, die doet denken aan de tentoonstellingszaal van een stijlvol ingericht museum. Daar zit de aanwezige verzameling kunstwerken natuurlijk voor iets tussen. Later moet de ruimte plaats bieden aan een extra expositiemuur, in afwachting kun je je ogen de kost geven aan wat de ruimte op dit moment al te bieden heeft. 
De bouwheer: “Hier bevonden zich destijds de oude stallingen, met voederbakken, koeien, een paard, een varkenshok… Deze ruimte heeft ons even voor een vraagstuk gezet. Ze was helemaal open, met bovenaan links een zolder.
Om de ruimte te breken hebben we gekozen voor een mezzanine, maar dan was er het praktische probleem dat we zowel op de mezzanine als op de zolder moesten raken. We wilden die ruimtes niet van elkaar scheiden, want dan verloren we een groot deel van de openheid. Twee verschillende trappen vonden we ook geen optie. Uiteindelijk zijn we bij een loopbrug beland, de ideale oplossing voor ons probleem. Eén trap naar boven en een loopbrug die de zolder en de mezzanine verbindt.”
 
Het smeedwerk aan de trap staat op het conto van Vi-Sendi uit Herentals. Zaakvoerder Marc Michiels vertelt er ons meer over.
Marc Michiels: “De leuningen moesten zowel stevig zijn als elegant, omdat alles moest open blijven. Dat is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt. Bovendien hebben we het meeste ter plekke in elkaar moeten steken. Het voorbereidende werk is in het werkhuis gebeurd, maar we konden gewoon niet erg veel op voorhand maken. Dat vroeg best wat creativiteit en dat het een oude woning was met vrij scheve balken, maakte het natuurlijk niet makkelijker.”
Vi-Sendi heeft de handen vol, wat betekent dat planning en goede afspraken van het grootste belang zijn. Marc Michiels: “De communicatie met de bouwheer verliep zeer positief. Hij had begrip voor onze drukke planning omdat hij begreep dat wij geen half werk willen leveren. Alles gaat door mijn eigen handen, ik besteed niets uit. Dat heeft nadelen qua werkdruk, maar ook erg veel voordelen. De tevredenheid van de klant, bijvoorbeeld, van wie we de verwachtingen meestal nog overtreffen. Ik maak er zaak van goed aan te voelen wat de klant wil, me een goed beeld te vormen van zijn wensen en verlangens. Pas met dat inzicht kan je iets maken waar de klant niet gewoon tevreden over is, maar méér dan dat.”
Toch even meegeven: Vi-Sendi staat erom bekend de moeilijkste projecten niet uit de weg te gaan en te durven beginnen waar een ander het laat afweten.
 
Van wat ik gemakshalve de ‘expositieruimte’ zal noemen, komen we in de ‘nieuwe stal’, bijgebouwd in 1957, die dienstdoet als ruime wintertuin. Alweer schuiven heden en verleden hier als twee dia’s over elkaar. In deze stijlvolle, moderne setting kun je de hete adem van de koeien nog bijna voelen. Hier stonden ze op een rij naast elkaar, de haken aan het plafond zijn er nog stille getuigen van. Met een beetje verbeelding zie je de voederbak nog staan, zelfs in deze piekfijn gerestaureerde omgeving. Dat is het mysterie en de charme van de hele woning: hoewel tot in de puntjes vernieuwd en met tal van moderne elementen, is de oorspronkelijke hoeve nooit veraf. Ze zit in de poriën van het gebouw, in de geest van het domein. En natuurlijk in de tastbare restanten van een rijk verleden. De koeienhaken aan het plafond, maar ook de oude boterton of de machine om het kaf van het koren te scheiden.Het plafond in deze ruimte is gereinigd, maar verder volledig behouden. Op de grond ligt arduin: Viëtnamese verouderde steen.
 
De vloerbedekking in het huis is consequent maar gevarieerd,
met verschillende soorten hout, zoals verouderd Venetiaans parket, en verschillende soorten natuursteen, zoals lichtblauwe Enostyl, verouderde Henegouwse steen.
Yves Baeken van Natuursteen Baeken: “We hebben gezorgd voor de bevloering in de woning, waar voornamelijk gekozen is voor Belgische hardsteen. Wij waren verantwoordelijk voor zowel de voorbereiding van de steen, die op maat wordt gezaagd, als voor de plaatsing. Ook de arduinen buitendorpels onder de ramen en deuren hebben we voor onze rekening genomen.”
Zowel voor de bouwheer als voor het bedrijf is de samenwerking een succesverhaal gebleken. Yves Baeken: “Het project is vlekkeloos verlopen, wat vooral te danken is aan het feit dat we goed waren voorbereid.”
Ervaring speelt in dat verhaal vast een rol van belang, want Baeken is al drie generaties lang, sinds 1959, een belangrijke speler op de markt. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat de aannemer van dit project de weg naar het bedrijf heeft gevonden.
Yves Baeken: “In dit geval zijn we via de aannemer bij het project beland, maar dat kan ook anders lopen. We werken zowel in opdracht van particulieren als van aannemers en binnenhuisarchitecten.” Daarnaast heeft Baeken ook zelf architecten in dienst om de klanten te adviseren waar nodig of gewenst.
Yves Baeken: “Iedereen is welkom in onze showroom en kan er vrij een kijkje nemen of advies vragen aan een van onze experts”.
 
Boven en beneden, van links tot rechts
De eiken trappen naar de bovenverdieping zijn nieuw gebouwd, want er stond niet meer dan een kippentrapje. Boven moet je de reflex onderdrukken om even naar adem te happen. Het onbelemmerde uitzicht over de hele lengte van de verdieping is immers zonder meer imposant. Vanuit de gang valt mijn blik op de badkamer, waar een losstaand bad meteen de aandacht trekt. De leverancier van het bad is Egeda uit Herentals, leverancier van ventilatie- en rookgasafvoersystemen, sanitair en installatiematerialen. Het familiebedrijf is 64 jaar geleden opgericht door de ‘founding father’ en staat vandaag sterker dan ooit.
Nog steeds een familiebedrijf, maar wel één met zo’n 35 mensen in dienst. In België zijn ze meteen ook exclusieve invoerder van het Duitse kwaliteitsmerk Kaldewei, gespecialiseerd in baden en douches, maar sinds kort ook met een gamma aan wastafels.
Dirk Mertens van Egeda: “Kaldewei staat voor kwaliteit en heeft een gamma dat gaat van basismodellen tot exclusief design en alles daartussen. Maar wat de klant ook kiest, de kwaliteit is altijd gegarandeerd. Dat is te danken aan de manier van werken van Kaldewei, die geen ruimte laat voor toeval.
Dirk Mertens: “Het bedrijf doet geen toegevingen op kwaliteit of materiaal en dat maakt van hen terecht de wereldleider in hun gebied. Ze geven de klant dertig jaar garantie op hun producten, dat doe je niet zomaar.”
De baden van Kaldewei zijn gemaakt uit geëmailleerd staal en worden uit één deel geperst. Het bad is daardoor stevig en stabiel én het bevat geen naden en dus geen zwakke plekken. Het email wordt in de fabriek zelf geproduceerd, wat constante kwaliteitscontrole mogelijk maakt.
Dirk Mertens: “Neem dat maar zeer letterlijk, want elk bad, elke douche wordt fysiek gecontroleerd en gaat effectief door iemands handen. Je zou kunnen zeggen dat Kaldewei de Rolls Royce is van het sanitair. Maar kwaliteit mag je hier in de breedste zin van het woord interpreteren: Kaldewei is ook al zeer vroeg gecertificeerd als milieuvriendelijk bedrijf, in deze tijden toch van groot belang.”
Het bad in deze woning is een vrijstaand bad, de Ellipso Duo. Het is een model uit de topreeks, ‘Avantgarde’. Het bedrijf gaat er prat op een stijlicoon te zijn en dat merk je zonder meer aan een design als dit.
De bekleding is email, waartegen een aantal vooroordelen bestaan die echter nergens op slaan. Het door Kaldewei zelf ontwikkelde kwaliteitsemail is stevig en krasvast, breekt niet makkelijk af, is UV-bestendig en verkleurt niet. Bovendien is het een verglaasd materiaal, en dus poriënvrij. Dat betekent dat het makkelijk te onderhouden is en minder snel vuil wordt. En het is dus ook een stuk hygiënischer dan andere materialen.
Door de glasachtige textuur vormt het bad een harmonieus geheel met de rest van de badkamer en in het bijzonder met de douche. Ook die is tekenend voor de ruimte. Het douchegeheel in helder glas is het werk van Pglas uit Tielen.
Ruth Renders (Pglas): “Douchewanden zoals deze zijn een deel van onze specialisatie, maar ze passen natuurlijk in een groter geheel. We verzorgen alle glazen schrijnwerkerij voor in huis: deuren, vloeren en zoals hier ook douches, zowel voor aannemers als voor particulieren. We hebben voor dit project net als altijd het hele plaatje verzorgd, van productie tot plaatsing. Als de klant niet met een architect werkt, spelen we ook een adviserende rol. Dat doen we trouwens altijd, omdat mensen soms niet weten welke mogelijkheden er zijn. Bij ons merken ze dan dat er meer opties zijn dan ze eerst hadden gedacht, waardoor de keuze ruimer wordt. Wij helpen de klant iets te kiezen wat écht bij hem past. Maar in dit geval wist de bouwheer precies wat hij wilde en dan kunnen wij dat zonder problemen leveren.”
Gevraagd naar het contact met de klant, kan Ruth Renders meteen veralgemenend antwoorden. “We zijn nog steeds een vrij klein bedrijf, wat betekent dat we een nauwe en persoonlijke band met de klant kunnen opbouwen. Dat is een van de sterktes die we willen behouden, ook nu we steeds groter worden en uitbreiden naar andere segmenten, zoals de glazen tafeltjes van ruTable.”
 
Onder de indruk van de woning, de inkleding en de sfeer in het huis stap ik naar de auto. Even verbeeld ik me dat ik Joseph de Ferraris vanachter een raam zie knipogen..

Met de medewerking van:
 
www.sdschrijnwerkerij.be
www.colonialwarehouse.be
www.vi-sendi.be
www.baeken.be
www.egeda.be / www.kermi.be / www.kaldewei.nl
www.pglas.be


foto’s : Hendrik Biegs