Een molenwoning, waar onregelmatigheden de regelmaat zijn

Category: Editie 102

Evident is het niet. Een oude korenmolen omturnen tot een moderne woonplaats. Gebogen vormen, schuin inlopende muren, verschillende kleine ruimtes. Ga er maar aan staan. Een aantal jaar geleden kochten de huidige eigenaars de molen van Veltem-Beisem. Die deed al decennia lang dienst als woonst, maar echt mee geëvolueerd met de tijd was hij niet. De vorige eigenaars leefden hoofdzakelijk in het aanpalend woonhuis. In de molen zelf bevonden zich de slaapkamers. De vloeren en balken bleken bij nader inzien in een slechtere staat dan aanvankelijk gedacht. De buitenmuur had te lijden onder vochtproblemen door verschillende verflagen. Een bakstenen gordel fungeerde binnen als vochtwerend element. “Het minste dat je kan stellen is dat we de molen volledig binnenstebuiten gedraaid hebben”, glimlacht de eigenaar. “Binnen werd alles uitgebroken, op zijn kop gezet en heringericht. Uiterlijk is het gebouw hoofdzakelijk gebleven zoals het was. Het oorspronkelijke karakter moest zoveel mogelijk behouden worden. De molen is een monument, heel veel ruimte om te manoeuvreren was er niet. De gevel hebben we wel laten zandstralen en kaleien, terwijl het mansardedak volledig werd gerenoveerd. Binnen wilden we moderne technieken gebruiken en kozen we o.a. voor vloerverwarming, ventilatie, domotica, gietvloeren en een centrale stofzuiger." 

Verticale circulatie 
Hoegajenuaandeslagmeteen gebouw dat zich ver ticaal ontvouwt? Dat steeds enger wordt naarmate je hoger gaat? Hoe benader je een structuur waarvan onregelmatigheden de regelmaat zijn? ‘Wit’ is een eerste antwoord. Binnen presenteert de molen zich als een helder blank canvas. Overal is een lichte gietvloer doorgetrokken die door zijn naadloze karakter de ruimtes mee opentrekt. “Een dergelijke vloer creëert ruimte”, licht architect Stefan Soenens van AbS2 toe die aan de basis van het ontwerp stond. “Daarnaast gaat een gietvloer gemakkelijk mee met de gebogen vorm van de molen. Die organische structuur heeft overigens in grote mate het gezicht van het interieur bepaald. Ze zorgde enerzijds voor een sterke beperking van de mogelijkheden, anderzijds bood ze oppor tuniteiten om te kijken naar meer inventieve oplossingen.” Een van de meest opmerkelijke uitingen is de trap, waarvan elke trede minutieus is aangepast aan de ronde vorm en hellingsgraad van de muren. Zwevende treden, verankerd in de oude molenmuren, nemen je in een vloeiende beweging mee tot helemaal boven. Dit huzarenstukje is van de hand van Genico uit Ruiselede. “De positie, hoogte en verdraaiing van elke trede is telkens anders, om een perfecte looplijn te creëren langsheen de molenmuur. Aangezien het gebouw naar binnen helt, maakt ook de trap die beweging. Daardoor wijzigt de cirkel bij elke trede. Een bijkomend probleem was het overvloedig vocht in de muren. Die zijn jarenlang ingepakt geweest tussen een dampremmende latexverf op de buitenzijde van de romp en een plastic dampscherm achter de bakstenen gordel aan de binnenzijde. De muren kregen een ademende afwerking aan binnen- en buitenzijde. Een natuurlijke kalleilaag aan de buitenzijde, en een vochtregulerende cementbezetting aan de binnenzijde. Maar de 90 cm dikke muren zullen nog jaren nodig hebben om volledig uit te drogen. Daardoor was het uitgesloten om met hout te werken. Uiteindelijk is er gekozen voor een metalen constructie die werd bekleed met corian, een materiaal dat ook de toon zet voor het verdere karakter van de inrichting.” 

Vakmanschap in Corian 
In lijn met de trap, werd ook al het meubilair op maat gemaakt in corian. Een bewuste keuze, niet alleen vanwege het esthetische aspect, ook omdat het materiaal over enkele unieke eigenschappen beschikt om tegemoet te komen aan de grillige structuur van de molen.“Dit project was een enorme uitdaging, heel arbeidsintensief ”, geeft Guy Vanderwegen van Schrijnwerkerij Vanderwegen aan. “Door de onregelmatige contouren van de molen is niets in het gebouw standaard. De ronde wanden hebben geen vaste radius: die veranderde constant als in een golvende beweging. Alles moest tot op de millimeter nauwkeurig uitgewerkt worden om te kunnen passen.Vandaar ook de keuze voor corian. In feite was het voor dit project de enige echt goede oplossing. Het materiaal kan je buigen door middel van thermoforming. Daarnaast biedt het de mogelijkheid om verschillende onderdelen onzichtbaar te verlijmen, waardoor je een heel strak, naadloos resultaat krijgt. Het mooiste voorbeeld is misschien wel het bureaumeubel op de bovenste verdieping. Dat zit ogenschijnlijk tussen de houten balken geprangd. In feite is er telkens gewerkt met afzonderlijke stukken die bij de plaatsing aan elkaar gezet zijn en weer opgeschuurd werden tot er een aaneengesloten geheel ontstond.” De kasten volgen nu de rondingen, glooiingen en schuinte van de molenmuren. Alle voorbereidingen gebeurden in het atelier. Elk meubel werd zo minutieus mogelijk uitgezet en uitgetekend op de computer en machinaal verwerkt, waarna de losse onderdelen met uiterste precisie ter plaatse werden verlijmd, opgeschuurd en gepolierd. De keuze voor Schrijnwerkerij Vanderwegen gebeurde daarbij heel bewust. Het bedrijf is gespecialiseerd in het verwerken van niet-standaard plaatmaterialen zoals volkern en corian. Snijgereedschappen en boren laat Guy zelfs op maat maken om specifieke projecten zoals dit te kunnen realiseren. Het betreffende ontwerp is dan weer van de hand van dochter Gwen, die interieurvormgeving studeerde aan Sint-Lucas in Brussel en zich daarna specialiseerde in de hoog aangeschreven studierichting Meubel- design aan Thomas More in Mechelen. Naast het ontwerp van de kasten nam zij tevens alle computer programmatie en aansturing van de machines in het atelier voor haar rekening. Dit is immers haar hoofdopdracht binnen de firma. Guy Vanderwegen: “Elk meubel dat moest aansluiten op de kromming van de muren hebben we 10 cm overmaat gegeven zodat er voldoende ruimte was om de meubels ter plaatse te laten passen. Ik denk niet dat we nog snel zo’n project in handen zullen krijgen, op elk vlak was dit een unieke realisatie.” Hoe hoger je klimt, hoe meer privé de ruimtes worden. Helemaal beneden heb je een hobbykamer waar de originele poorten van de molen langs weerzijden zichtbaar zijn gebleven. Bij mooi weer kan je ze openzetten met een uitgebreid zicht op de tuin tot gevolg. “We hebben de toegangspoor ten tot de molen opgekuist en gezandstraald”, vertelt de eigenaar. “Aan de binnenzijde hebben we nadien een glazen constructie met deur geplaatst, zodat ook in de herfst en winter de poorten ongehinderd open kunnen zonder dat er warmte verloren gaat. Op die manier is er eigenlijk altijd licht in deze ruimte.” 
Enkele treden hoger bevindt zich de living, het eigenlijke gelijkvloers. Vandaar stijg je naar de slaapkamer om vervolgens via de badkamer de kantoorruimte in de nok te bereiken. Op elke verdieping zijn in de vloer glasplaten geplaatst die een inkijk geven in de ruimte eronder of -boven. Ze zorgen ervoor dat het daglicht, versterkt door solartubes in het bureel, doorheen het hele gebouw gefilterd wordt. Architect Stefan Soenens: “De originele raamopeningen zijn gebleven, wat maakt dat er weinig lichtinval is. De glasplaten zorgen voor transparantie doorheen de verschillende niveaus en verweven de verticaliteit van de kegelvormige molenromp met de horizontale gelaagdheid van de functionele inrichting. Vanaf de living kan je tot helemaal in de nok van de molen kijken.” Als zonnewering voor de ramen kozen de eigenaars voor shutters van Jasno in samenspraak met Avak Decorations. “In principe de enige mogelijke oplossing hier door de specifieke halfronde vorm”, geeft zaakvoerder Dieter Ceuppens aan. “De shutters worden namelijk op maat gemaakt, waardoor je ze kan aanpassen aan gelijk welke structuur. Net bij gebogen ramen zoals in deze molen komen ze schitterend tot hun recht. Bovendien bewaren ze perfect het evenwicht tussen privacy en lichtinval door de verstelbare lamellen.” Avak Decorations is een familiebedrijf dat al aan de derde generatie toe is en inmiddels meer dan 25 jaar gespecialiseerd is in raam, wand- en vloerbekleding. In de showroom in Zaventem vind je een uitgebreid gamma aan tapijten, stoffen voor gordijnen, bedden en zetels die zich onderscheiden door een scherpe prijs-kwaliteitverhouding. Daarnaast beschikt het bedrijf over een eigen confectie-atelier waar alles op ambachtelijke wijze wordt vervaardigd. “Wij werken uitsluitend op maat, op basis van de specifieke behoeften en wensen van de klant. We geven kleuradvies aan huis, doen zelf de opmetingen ter plaatse en verzorgen de plaatsing volgens de regels van de kunst. Alles kan aangepast worden zoals je het wil, zowel wat kleur, afmetingen, stoffering als afwerking betreft. Eigenlijk is alles mogelijk.” 

Aanbouw volgt karakter molen 
De molen van Veltem-Beissem was de afgelopen decennia constant bewoond. In de loop der jaren werd de molen uitgebreid met een bijgebouw. Toen de huidige eigenaars het monument kochten, bleek dat een amalgaam van kleine kamers. Die gefragmenteerde opstelling werd volledig opengetrokken, waarbij keuken, zithoek en eetkamer mooi meegaan in het visuele verhaal van de molen. “We hebben geprobeerd de ronde en schuine kenmerken van de molen op subtiele wijze terug te brengen in de vormgeving van de leefruimte zelf”, vertelt architect Stefan Soenens. “Zo is het verlaagd plafond van de zithoek ter hoogte van de eetkamer afgerond en volgt bijvoorbeeld ook de positie van de spots de gebogen vorm.” De hele ruimte geeft een mooi zicht op de omliggende tuin. Vanuit de eetkamer en zithoek kan je het terras op dat het volledige gebouw omgeeft. In lijn met het authentieke karakter van de molen kozen de eigenaars voor enkele klassieke accenten die zorgen voor eenheid in het totaalontwerp. Zo combineren de ramen het authentieke gevoel van een hoevewoning met de strakke lijnvoering van aluminium. Stijn Hoskens van Reynaers-verdeler RaamSELECT, dat instond voor de plaatsing van het schrijnwerk: “In dit project is gekozen voor de Reynaers Aluminium Slim Line 38, een systeem dat bestaat uit ultraslanke profielen voor de constructie van fijn geprofileerde ramen. Het is een ideale oplossing voor wie klassieke vormen wil combineren met de hedendaagse kwaliteiten van aluminium. In dit geval heb je donkerkleurige profielen, uitgevoerd als kruisramen. Je krijgt dus een steellook-effect, bovenop de hogere isolatiewaarde van een aluminium profiel. De thermische prestaties voldoen daarmee ruim aan de hedendaagse normen voor renovatie en nieuwbouw. Bovendien kan de isolatiegraad nog worden opgevoerd door te kiezen voor de variant SL 38 HI in lage energie woningen. Het voordeel is ook dat je ramen niet verkleuren. Vooral bij donkere types zoals in deze woning is dat belangrijk. Aluminium is namelijk uitstekend bestand tegen opwarming”  Er werd ook gekozen voor Climaplus, dubbel hoogrendementsglas dat zorgt voor een uitstekende thermische isolatie die nog een stapje verder gaat dan het eenvoudig dubbel glas. “Deze beglazing is efficiënter dan conventioneel dubbelglas om de warmte buiten te houden. In combinatie met SL 38-profielen heb je dus een sterk geïsoleerd raam.” Als extra bescherming tegen de zon zijn de ramen voorzien van elektrische rolgordijnen. “Het was geen sinecure om die te plaatsen”, geeft Dieter Ceuppens van Avak Decorations aan. “Ze zijn op maat gemaakt, waarbij ze de hoek volgen die de ramen maken. We spreken hier dus niet over standaard rechte gordijnen. Er zijn uitsnijdingen gemaakt zodat ze kunnen meegaan met de buiging van de muur.” Buigingen, rondingen, hoeken, kantjes: de molen als ultieme onregelmatigheid. 

Met dank aan : 

www.abs2.be 
www.guyvanderwegen.be
www.avak.be 
www.liquidfloors.be 
www.reynaers.be 
www.raamselect.be 
www.jasnoshutters.nl 
www.genico.be