Natuurlijk schoon

Category: Editie 100

Een minimalistisch opgevatte poort in cortenstaal markeert deze woning in Vlaams-Brabant. De tuin vooraan is nog in aanleg. Onvolgroeide struiken en bomen doen een vroege poging om het kloeke gebouw achter hen af te schermen. Eens tot wasdom gekomen moeten ze een groenmassief vormen dat het huis subtiel aan het zicht onttrekt. Vanop afstand vang je dan enkel een glimp op van de karakteristieke roodbruine gevel die als het ware opgaat in de kleuren en texturen van de omliggende natuur. Lens°Ass Architecten heeft hier een bijzondere woning neergezet, één met de omgeving en getypeerd door een ongewone ruitvormige structuur die alle aandacht naar zich toezuigt. Het gebouw is een schoolvoorbeeld van hoe context en architectuur met elkaar kunnen converseren en hoe die relatie tot in het kleinste detail kan worden uitgewerkt.
 
Toegangspoort als prelude
De beleving van de woning ontvouwt zich gaandeweg, alsof ze bij elke stap net iets meer prijsgeeft. Eigenlijk wordt de toon al gezet zodra je de toegangspoort nadert. Daar wordt meteen duidelijk hoe minutieus alles is opgevat. De poort is volledig afgewerkt in cortenstaal door Smederij Vanderlick uit Zaventem, een bedrijf dat al meer dan vijftig jaar en twee generaties lang gespecialiseerd is in alle soorten ambachtelijk smeedwerk. “Wij bestaan sinds 1965 en zijn eigenlijk altijd blijven werken zoals dat honderd jaar geleden al gebeurde”, vertelt zaakvoerder Geert Vanderlick. “Bij ons kan je nog terecht voor het echt artisanale kunstsmeedwerk. Leuningen, poorten, speciale en specifieke krullen, het gebeurt allemaal nog handmatig en zo min mogelijk computergestuurd of met machines. Wat wij doen gebeurt uit passie. Wij verrichten hoofdzakelijk maatwerk, niets is voorgekauwd of gerecycleerd. Dat maakt onze job ook boeiend. Wij willen iets unieks creëren, iets wat mooi, kwalitatief en duurzaam is zodat mensen er lang van kunnen genieten. Klanten komen naar ons met eigen ideeën, waar we op inspelen en die we verfijnen om tot oplossingen te komen die perfect weerspiegelen wat ze voor ogen hebben. We werken ook met verschillende materialen, zodat er tal van mogelijkheden zijn.” De videofoon met toetsenklavier, het huisnummer, de brievenbus en de namen van de bewoners. Ze zijn allemaal geïntegreerd in de poort die automatisch te sturen is vanaf de leefruimte. Geert Vanderlick: “Alle inkervingen en technologie die deel uitmaken van het concept zijn het resultaat van een uiterst nauwkeurige bewerking met de laser. Daarnaast moet je weten dat zowel de voor- als achterkant bestaat uit een grote plaat van 6m op 2m die in één geheel werd bevestigd op een inventief metalen raamwerk dat het 800 kg wegende volume bijeenhoudt.”
 
Oriëntaals georiënteerd
Binnen en buiten liggen in elkaars verlengde. De woning begrijpen, laat staan benoemen, kan pas als je de omgeving waarin ze is verwekt mee in acht neemt. “De aparte vormentaal van het huis vloeit hoofdzakelijk voort uit de oriëntatie”, legt Thijs Prinsen van Lens°Ass Architecten uit. “In feite is het volledige huis opgetild. Je zit hier met een vrij nat gebied, het grondwater staat snel hoog. De nulpas zit daarom zeventig cm boven het straatniveau. Zelfs het pad dat naar de inkom leidt, bevindt zich hoog boven het terrein. Daarnaast gaat het gebouw uit van een heel bosrijk landschap. Door zijn langwerpige vorm baant de woning zich als het ware een weg tussen de eikenbomen heen.” De focus van het huis ligt op het zuiden. Het zwembad, de leefkeuken en de slaapkamers van de kinderen liggen allemaal naar de zon toegekeerd. Tegelijk zijn ze er ook van afgeschermd. Een enorme paraventachtige zonnewering in oriëntaalse stijl is opgetrokken langsheen meer dan de helft van de zijgevel. “Dat concept is mede het resultaat van reizen die zowel wij als de bouwheer maakten doorheen India en Marrakesh. Een dergelijke ruitachtige structuur zie je daar wel meer, niet zelden in combinatie met metselwerk dat gebruik maakt van ongewoon dikke voegen. Dat principe is ook hier in de gevel toegepast. Je hebt telkens een heel fijne steen en een grotere uitsparing. De massieve structuur van de luifel gaat hierin mee, waarbij het ruitvormige karakter een bepaalde spanning in zich draagt. Aan de ene kant lijkt het alsof de benen zichzelf naar buiten duwen, aan de andere kant houden ze die duwende beweging ook onderling tegen. Het massieve is ook doorgetrokken in de trap verderop die op zijn beurt refereert aan de gekruiste trappen die typisch zijn voor de waterputten in India. Al die kloekheid tezamen wordt dan weer gebroken door de verfijnde dakrand die in het midden van de zijgevel voor een overkraging zorgt. In combinatie met het gebruik van staal en hout hebben we geprobeerd een heel karaktervolle woning neer te zetten.”
 
Eerlijke materialen
De woning maakt zoveel mogelijk gebruik van omgevingsmaterialen of van materialen die op zijn minst meegaan met de taal van het landschap. “We wilden geen afstandelijke zwart-witte woning, wel een warme sfeer in huis”, geeft eigenares Alex Gabriels aan. De bakstenen gevel toont levendige schakeringen van rood en bruin die aansluiten bij de kleur van de schors van de omringende bomen. Ook binnen primeert de eerlijkheid van de natuur. Wat gebruikt is, is puur, zonder veel bijbewerking. Veel van de materialen komen ook telkens weer terug. Staal, beton, hout, travertin, overal zijn ze aanwezig, vaak ongepolijst, ruwer dan gewoonlijk. Aan het plafond is bijvoorbeeld de gebruikte bekisting in het zicht gebleven, waarbij een cementsluier voor een mooie patine zorgt. In dat beplankt zichtbeton zijn grote gaten geboord volgens een welbepaald patroon waarin ofwel licht ofwel ventilatie is weggewerkt. Door de extra grote diameter liggen de spots dieper in het plafond, waardoor het licht zich zacht en wijd verspreidt over de ruimte. Verder zijn alle muren afgewerkt in kalkpleister, opnieuw ruwer dan gebruikelijk zodat een natuurlijke, korrelige structuur tevoorschijn komt. De inkomdeur is in hout en gaat over in een stalen minimal window die de volledige keuken begrenst. Via het schuifsysteem kan je de ramen volledig openzetten, zodat de grens tussen interieur en exterieur helemaal vervaagt. Het uitgewassen beton binnen loopt ongehinderd door tot buiten op het terras. “Op die manier hebben we niet alleen een heel ruimtelijk gevoel willen creëren, maar ook het leven buiten proberen te integreren in de woning”, legt Thijs Prinsen uit. “Als de grote raampartij bij mooi weer openstaat, ontstaat er een echte buitenkeuken.”
De ramen zijn het werk van IMA Creaties, een bedrijf uit Tessenderlo-Hulst dat al bijna twintig jaar gespecialiseerd is in het fijnere metaalwerk. “Projecten als dit laten zien tot wat IMA in staat is”, vertelt Peter Luyten van IMA. “Wij dragen een perfecte afwerking hoog in het vaandel. “Wij zijn inmiddels 20 jaar bezig en groot geworden door het maken van stalen schrijnwerk, leuningen, balustrades, trappen, loopvloeren, poorten en allerhande maatwerk. Alles gebeurt op maat. De combinatie van die ervaring, een gedegen vakkennis en een modern machinepark maken dat wij in ideale omstandigheden kunnen produceren. De ramen hier zijn speciaal ontwikkeld, samen met architect Bart Lens, om een bijna profielloos uitzicht te verkrijgen en dit voor zowel de vaste als de schuivende glaspartijen. Als je van binnen naar buiten kijkt zie je voor 99% glas en slechts een fractie van het gebruikte staal. Om dat effect te verkrijgen is een heel minutieuze omgang met het materiaal nodig.”
Als je kort naar rechts draait bij het betreden van de woning kan je met een trap naar beneden. Daar bevindt zich de kelder, een enorme ruimte die plaats maakt voor de technieken enerzijds en een muziekkamer anderzijds. Maar het meest opvallende is de wijnkelder, die conceptueel een voortzetting is van de constructie aan de zijgevel. De ruitstructuur van de wijnrekken herhaalt het beeld van de zonnewering buiten.
 
Het keukeneiland is in koper, de kasten zijn in gerookte eik en voorzien van koperen handgrepen. Boven dit sculpturale blok zweeft een luifelstructuur in staal waarop olie en andere keukenbenodigdheden zijn opgesteld. Het draagvlak is in Irakese travertin, dat ook de kasten aan de wand tooit en door zijn aardse, rode kleur en specifieke tekening voor een heel uitgesproken uitstraling zorgt. Even verderop zit de stoomoven onopvallend weggewerkt in een stalen box. “We wilden geen traditionele keukenopstelling”, licht Alex Gabriels het concept toe. “De keuken is eerder opgevat als een meubel op zich dat aansluiting vindt bij de openheid van de leefruimte.” Aan het uiteinde van de keuken valt een stalen vitrinekast op, een soort van etalage waar Alex haar eigen keramiek uitstalt en waar de wijnglazen worden opgeborgen. Deze kast, de luifel boven het eiland, de box voor de stoomoven, allemaal zijn ze het werk van IMA Creaties.
 
Baken van warm design
De woonkamer en het salon liggen een stap hoger dan de keuken. Overal is een gepolierde betonvloer aangebracht, een mattere variant dan gebruikelijk doordat de aannemer iets eerder stopte met polieren. In de eetkamer reikt een langwerpig verticaal raam bijna tot in het dak.  Ter hoogte van het plafond gaat het over in een lichtstraat die uitkomt boven de ovale eettafel waarrond zich vintage designerstoeltjes hebben geschaard. Boven de tafel buigen zich twee muurlampen die de eigenaars zelf ontwierpen in samenspraak met de elektricien. Ze bestaan hoofdzakelijk uit stalen buizen die uitlopen in een kapje in keramiek dat Alex Gabriels zelf maakte. Overal in het huis komen de keramische creaties van de eigenares subtiel in beeld, alsof ze zich op een natuurlijke manier hebben aangepast aan de stijl van het huis.
 
Alle ruimtes gaan organisch in elkaar over.  Vanaf de eettafel loop je richting een knusse zithoek omheen een Focus houthaard, een designobject dat stamt uit de jaren vijftig en dat je 360° kan draaien. Koeienvellen zorgen voor extra aankleding, terwijl een vintage kastje van NOME Furniture de liefde voor al wat mooi is verder onderstreept. Aan de muur prijkt een schilderij van Dirk Eelen, dat de kunstenaar zelf kwam ophangen. In het eigenlijke salon valt een Pastoe dressoir in het oog naast een dieppaarse zetel van Moroso. Rechts kijkt een vintage bureau uit op de tuin. De hele ruimte is omgeven door soortgelijke glaspartijen als die in de keuken met dezelfde minimale omlijsting. Het lijkt wel alsof je buiten zit, alsof de sfeer in huis zich moeiteloos vermengt met de bebossing, de beek, de eenden die errond waggelen.
 
Via een fijne trap in warmgewalst staal in de leefruimte, geconcipieerd en geplaatst door opnieuw IMA creaties, kom je vervolgens boven op de eerste verdieping. Een grote glaspartij benadrukt de dwarse as van de woning en gunt je een terugblik op het terras en zwembad. Van daaraf steek je door naar het eigenlijke private gedeelte. De gang geeft uit op het verticale raam aan de noordkant dat vanaf de benedenverdieping tot boven loopt. Wend je je ogen naar de grond, dan kijk je recht de eetkamer binnen. Rechts bevindt zich de badkamer van de kinderen en het atelier waar Alex Gabriel haar keramiek vervaardigt met zicht op de tuin.
 
De eigenlijke circulatie boven is georiënteerd op het noorden. Een langgerekte gang die aan weerszijden is begrensd door een raam accentueert de lengte-werking van de woning. Links bevinden zich de kinderkamers, rechts de slaap- en badkamer van de ouders. De complete afwerking is van de hand van het Gentse Roo Se, het meubelatelier van beeldhouwer en voormalig pianobouwer Luc Roose, dat al twintig jaar gespecialiseerd is in alle soorten maatwerk in hout. In samenspraak met de architecten tekenden zij het complete ontwerp uit. “We werken altijd in nauw overleg met de architect of interieurarchitect”, legt Luc Roose uit. “Dat plan gaan wij verfijnen en hertalen, zonder dat we aan de eigenheid raken. Het is altijd de bedoeling om een zo getrouw mogelijke uitvoering van de ideeën van de bouwheer en architect te verkrijgen, maar we voegen zelf accenten toe, praktische zaken die voortkomen uit onze ervaring met bijvoorbeeld materialen. Zoals in de rest van de woning was ook hier het idee om te werken met eerder brute materialen.
Het hoofdingrediënt is massieve eik die ruw gezaagd werd en in tinten van donkerbruin en zwart werd gekleurd. Op voorhand werden verschillende kleurstalen aangemaakt in samenspraak met de bouwheer en architect. Het hout werd ook zorgvuldig gesorteerd, om net die planken te kiezen die een duidelijke structuur naar voren brengen, planken waar karakter en leven in zit. Het geheel mocht voor deze woning niet te afgelikt zijn, het verhaal van het hout mocht zichtbaar zijn.” De gang ter hoogte van de kinderkamers is opgevat als kast. Tegelijk zorgt de diepte van de kasten dat er een nis ontstaat in de kamers zelf waarin het bed kan geplaatst worden, zodat er extra ruimte ontstaat. Aan de andere kant van de woning ontvouwen zich dan de vertrekken van de ouders, waar een dressing in gelakt materiaal de toegang vormt tot de eigenlijke slaapkamer. Luc Roose: “Ook hier valt het eerder ongepolijste karakter op van de dressing. We kozen voor een structuurlak die nauw aansluit bij het metselwerk in die zin dat we hebben gewerkt met een eerder grove korrel.”
Het slaapvertrek is opgevat als een soort van alkoof, van kop tot teen bekleed in eik. Via een inventief ontwikkeld en onzichtbaar schuifsysteem kan je de ruimte te allen tijde afscheiden zodat er volledige privacy ontstaat. In het verlengde van het slaapgedeelte bevindt zich vervolgens de badkamer die uitkijkt op de achtertuin. Ook hier werkte Roo Se alles af in donkere eik. De kasten in de badkamer gaan onopvallend mee in het geheel, stopcontacten zitten weg achter een luikje. Aan elk detail is gedacht.
 
 
Met dank aan:
www.lensass.be
www.ima-creaties.be
www.smederijvanderlick.be
www.lucroose.be